Wat doet een orthopedist? Orthopedie, botbreuken, gewrichten en prothesen in België

Wat is een orthopedist?

Een orthopedist, ook wel orthopeed of orthopedisch chirurg genoemd, is een medisch specialist die aandoeningen van het steun- en bewegingsapparaat behandelt. Dit omvat botten, gewrichten, spieren, pezen en banden. De term orthopedie komt uit het Oudgrieks: ‘orthos’ (recht) en ‘paedos’ (kind), verwijzend naar het recht laten groeien van kinderen met skeletafwijkingen. Vroeger werd het dan ook als ‘orthopaedie’ geschreven. De orthopedist combineert zowel conservatieve (niet-operatieve) als chirurgische behandelingen. Op

Orthopedie is een chirurgisch specialisme: na de diagnose beslist de orthopedist of een operatie nodig is of dat een niet-operatieve aanpak (zoals fysiotherapie, spalken of medicatie) volstaat. De opleiding omvat zes jaar geneeskunde gevolgd door een specialisatie van zes jaar in de orthopedische chirurgie.

Wanneer ga je naar een orthopedist?

Huisartsen verwijzen naar een orthopedist bij onder meer: aanhoudende gewrichtspijn, botbreuken, sportblessures, rug- en nekpijn, slijtage (artrose), aangeboren afwijkingen (zoals heupdysplasie of scoliose), en standafwijkingen van benen of voeten. Ook bij chronische klachten die niet verbeteren met rust en fysiotherapie is een orthopedisch consult aangewezen.

Veelvoorkomende aandoeningen behandeld door een orthopedist

Artrose (gewrichtsslijtage)

Artrose is de meest voorkomende gewrichtsaandoening, waarbij het kraakbeen in de gewrichten slijt. Dit veroorzaakt pijn, stijfheid en verminderde beweeglijkheid. Artrose komt het vaakst voor in de knieën, heupen, handen en wervelkolom. De orthopedist begint met conservatieve behandelingen: fysiotherapie, pijnstilling zoals paracetamol of ibuprofen, gewichtsverlies en aanpassingen in de dagelijkse activiteiten. Bij vergevorderde artrose kan een kunstgewricht (prothese) worden geplaatst.

Heupprothese

Een heupprothese is een van de meest succesvolle orthopedische ingrepen. Bij ernstige heupslijtage wordt de beschadigde heupkop en -kom vervangen door een kunstgewricht van metaal en polyethyleen of keramiek. De ingreep herstelt de mobiliteit en vermindert de pijn aanzienlijk. Na de operatie volgt een revalidatietraject van enkele maanden met fysiotherapie. De meeste patiënten kunnen na zes tot twaalf weken weer normaal functioneren.

Knieprothese

Net als bij de heup wordt ook bij ernstige knieartrose een knieprothese geplaatst. Dit kan een totale knieprothese zijn (alle compartimenten) of een gedeeltelijke (unikompartimentele) prothese. De operatie duurt ongeveer een tot twee uur en wordt gevolgd door intensieve revalidatie. Moderne knieprothesen gaan bij normaal gebruik vijftien tot twintig jaar mee.

Botbreuken en fracturen

Orthopedisten behandelen botbreuken van alle types, van eenvoudige pols- en enkelfracturen tot complexe meervoudige fracturen na een zwaar ongeval. De behandeling kan conservatief zijn (gipsverband, spalk) of operatief (plaat- en schroefosteosynthese, mergpennning, externe fixatie). Ook osteoporotische fracturen (botontkalking) bij ouderen vallen onder het takenpakket van de orthopedist.

Sportblessures

Sportgerelateerde letsels zoals voorste kruisbandletsel, meniscusscheuren, rotator cuff-scheuren in de schouder, tenniselleboog en achillespeesrupturen worden door orthopedisten behandeld. Vaak wordt een kijkoperatie (artroscopie) uitgevoerd, een minimaal invasieve ingreep via kleine incisies.

Scoliose en rugaandoeningen

Bij scoliose (zijwaartse verkromming van de wervelkolom) bij kinderen en jongeren kan de orthopedist een brace voorschrijven of, bij ernstige gevallen, een operatie met vergroeiing van de wervels. Ook hernia’s en wijde wervelkanaalstenose worden behandeld, vaak in samenwerking met een neurochirurg.

Aangeboren afwijkingen

Heupdysplasie (ondeugdelijke heupkom bij baby’s) wordt via echografie opgespoord en behandeld met een spreidbeugel of gips. Klompvoeten worden met de Ponseti-methode (gips en braces) gecorrigeerd. Deze vroege orthopedische zorg voorkomt blijvende beperkingen.

Onderzoeken bij de orthopedist

Naast lichamelijk onderzoek gebruikt de orthopedist beeldvorming: RX-foto’s (standaard bij fracturen en artrose), echografie (voor pezen en spieren), CT-scan (voor complexe fracturen) en MRI (voor kraakbeen, menisci, banden en ruggenmerg). Soms wordt een botscan of DEXA-scan (voor osteoporose) aangevraagd.

Veelgestelde vragen over orthopedisten

Heb ik een verwijzing nodig voor een orthopedist?

Ja, in België heb je een verwijsbrief van je huisarts nodig voor een consult bij een orthopedist.

Doet een orthopedist alleen operaties?

Nee, een orthopedist begint altijd met een niet-operatieve aanpak: fysiotherapie, medicatie, injecties of braces. Een operatie volgt alleen wanneer conservatieve behandelingen onvoldoende helpen.

Hoe lang duurt een kijkoperatie van de knie?

Een artroscopie van de knie duurt gemiddeld 30 tot 60 minuten, afhankelijk van de ingreep (meniscushechting, kruisbandreconstructie, kraakbeenherstel).

Wat is de hersteltijd na een knieprothese?

Na een totale knieprothese ben je ongeveer zes tot twaalf weken thuis aan het revalideren. Volledig herstel kan tot zes maanden duren. Na een heupprothese is dit doorgaans iets korter.