TITLE: Anesthesie bij ruggenprik tijdens de bevalling: wat gebeurt er?
SLUG: anesthesisten-20mei
CATEGORY: 3
TAGS: ruggenprik, epidurale anesthesie, bevalling, pijnbestrijding, spinale anesthesie, anesthesist, PCEA
—
Wat is een ruggenprik precies?
Van alle vormen van pijnbestrijding tijdens de bevalling is de ruggenprik, medisch bekend als epidurale anesthesie of epidurale analgesie, veruit de meest effectieve. Toch leeft er bij veel aanstaande moeders onzekerheid over deze procedure. Hoe werkt een ruggenprik precies? Wat doet de anesthesist? En welke stappen worden er ondernomen om de bevalling zo pijnloos mogelijk te maken? In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat er gebeurt.
Het verschil tussen epidurale en spinale anesthesie
Veel mensen denken dat een ruggenprik één ding is, maar er bestaan twee verschillende technieken:
Epidurale anesthesie: Bij deze techniek wordt een dun slangetje (katheter) in de epidurale ruimte gebracht, vlak bij de zenuwen die uit het ruggenmerg treden. Via dit slangetje kunnen pijnstillende medicijnen continu worden toegediend. Dit is de meest gebruikte techniek tijdens de bevalling, omdat het langdurige pijnbestrijding mogelijk maakt.
Spinale anesthesie: Hierbij wordt eenmalig een verdovingsmiddel in het ruggenmergvocht (liquor) gespoten. Dit werkt zeer snel en krachtig, maar is van korte duur. Spinale anesthesie wordt vooral gebruikt bij keizersnedes of bij ingrepen die kort duren.
Gecombineerde spinale-epidurale (CSE): Soms wordt een combinatie toegepast: een snelle spinale injectie voor directe pijnverlichting, gecombineerd met een epidurale katheter voor langdurige pijnbestrijding. Dit wordt bij veel ziekenhuizen gebruikt.
Hoe verloopt de procedure?
Het plaatsen van een ruggenprik gebeurt door een anesthesist, een arts gespecialiseerd in verdoving en pijnbestrijding. De procedure verloopt als volgt:
- Voorbereiding: Je krijgt een infuus in je arm om eventuele bloeddrukschommelingen op te vangen. Je wordt gevraagd om op je zij te gaan liggen of voorover te buigen, zodat de rug goed zichtbaar wordt.
- Desinfectie: De huid op de onderrug wordt grondig ontsmet met een speciale desinfecterende vloeistof om infecties te voorkomen.
- Lokale verdoving: Voordat de ruggenprik wordt geplaatst, krijgt je een lokale verdoving in de huid. Dit voelt als een kleine prik en een kort branderig gevoel. Hierdoor voel je de ruggenprik zelf nauwelijks.
- Plaatsen van de naald: De anesthesist brengt een speciale naald voorzichtig in de epidurale ruimte. Dit gebeurt zeer precies, tussen de tussenwervelschijven. Je kunt hierbij een lichte druk of tinteling voelen, maar geen scherpe pijn.
- Inbrengen van de katheter: Via de naald wordt een dun, flexibel slangetje (katheter) ingebracht. De naald wordt verwijderd en de katheter blijft op zijn plaats, vastgeplakt op je rug.
- Testdosis: De anesthesist geeft eerst een kleine testdosis om te controleren of de katheter goed zit en of er geen bijwerkingen optreden.
- PCEA-pomp: De katheter wordt aangesloten op een PCEA-pomp (Patient Controlled Epidural Analgesia). Hiermee kun je zelf een extra dosis pijnstilling geven als de weeën heviger worden.
Binnen 10 tot 20 minuten na het toedienen van de medicijnen voel je de pijn van de weeën aanzienlijk verminderen. De meeste vrouwen voelen nog wel druk, maar geen scherpe pijn meer.
Wat doet de anesthesist?
De anesthesist speelt een cruciale rol bij het plaatsen van de ruggenprik. Dit is niet zomaar een handeling; het vereist jarenlange medische opleiding en ervaring. De anesthesist is verantwoordelijk voor:
- Het beoordelen of een ruggenprik medisch verantwoord is in jouw situatie
- Het uitleggen van de procedure, de voordelen en de risico’s (informed consent)
- Het precies positioneren van de naald en katheter
- Het bewaken van je vitale functies tijdens en na de plaatsing
- Het aanpassen van de medicatiedosering aan de hand van jouw reactie
- Het optreden bij eventuele complicaties of bijwerkingen
Veelgestelde vragen over de ruggenprik
Doet het plaatsen van een ruggenprik pijn? De lokale verdoving zorgt ervoor dat de plaatsing van de naald niet pijnlijk is. Je voelt vooral druk en eventueel een tinteling. De ruggenprik is over het algemeen minder pijnlijk dan een wee.
Mag ik nog bewegen tijdens de bevalling? Ja, je kunt nog wel bewegen, maar je onderlichaam is verdoofd. De verpleegkundige helpt je bij het wisselen van houding.
Kan de ruggenprik gevolgen hebben voor de baby? De medicijnen gaan nauwelijks over in de bloedbaan van de baby. De ruggenprik wordt beschouwd als veilig voor zowel moeder als kind.
Krijg ik achteraf rugpijn? Een klein percentage vrouwen ervaart tijdelijke rugpijn op de prikplaats. Blijvende rugklachten door een ruggenprik zijn zeer zeldzaam.
Conclusie
De ruggenprik is een veilige en zeer effectieve vorm van pijnbestrijding tijdens de bevalling, waarbij de anesthesist een essentiële rol speelt. De procedure is goed onderzocht en wordt wereldwijd toegepast. Voor veel vrouwen maakt het de bevalling een stuk draaglijker en geeft het hen de kans om de geboorte bewust en ontspannen mee te maken.
Medische disclaimer
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of specialist voor persoonlijk medisch advies. De informatie in dit artikel is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten die op het moment van schrijven beschikbaar waren.
Bronvermeldingen
- Antonius Ziekenhuis: “Ruggenprik tijdens de bevalling” – www.antoniusziekenhuis.nl
- De Gynaecoloog: “Pijnstilling tijdens de bevalling: ruggenprik” – www.degynaecoloog.nl
- De Verloskundige: “Ruggenprik” – deverloskundige.nl
- AZ Org (2024): “Epidurale verdoving bij bevalling” – www.azorg.be
- Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie: “Richtlijn epidurale anesthesie bij de bevalling”