Wat is een traag werkende schildklier?
Een traag werkende schildklier, ook wel hypothyreoïdie genoemd, is een aandoening waarbij de schildklier onvoldoende schildklierhormonen aanmaakt. De schildklier is een vlindervormig orgaan aan de voorkant van de hals dat de hormonen T3 (tri-joodthyronine) en T4 (thyroxine) produceert. Deze hormonen zijn essentieel voor de regulatie van de stofwisseling, de lichaamstemperatuur, de hartslag, de spijsvertering, de spierfunctie en de energiehuishouding van het hele lichaam. Wanneer de productie van deze hormonen tekortschiet, vertraagt het metabolisme en krijgen veel organen onvoldoende signalen om optimaal te functioneren. In België heeft ongeveer 3 tot 5 procent van de bevolking hypothyreoïdie, met een sterke oververtegenwoordiging bij vrouwen, vooral na de leeftijd van 60 jaar. Een endocrinoloog is de aangewezen specialist voor de diagnose en behandeling van schildklieraandoeningen.
Symptomen van hypothyreoïdie herkennen
De symptomen van hypothyreoïdie ontwikkelen zich meestal zeer geleidelijk over maanden tot jaren en worden dan ook vaak toegeschreven aan veroudering, stress of een te drukke levensstijl. De meest voorkomende klachten zijn aanhoudende vermoeidheid en lusteloosheid die niet overgaat met rust, gewichtstoename ondanks normale of verminderde eetgewoonten, overmatige kouwelijkheid met koude handen en voeten, een droge en schilferige huid, broos haar en haaruitval, spier- en gewrichtspijnen, een trage hartslag, hardnekkige constipatie, een hese stem, stemmingswisselingen met een verhoogd risico op depressie, en een verminderd concentratievermogen en geheugen. Ook kunnen vrouwen onregelmatige menstruaties krijgen. Omdat deze klachten zo algemeen zijn, duurt het vaak lang voordat de diagnose wordt gesteld. Een endocrinoloog kan via eenvoudig bloedonderzoek de diagnose bevestigen of uitsluiten.
Diagnose via bloedonderzoek
De diagnose van hypothyreoïdie wordt gesteld via een bloedtest waarbij de TSH-waarde (Thyreoïd Stimulerend Hormoon) wordt gemeten. TSH wordt geproduceerd door de hypofyse in de hersenen en fungeert als het signaal dat de schildklier aanzet tot het produceren van T3 en T4. Bij een traag werkende schildklier is de TSH-waarde verhoogd omdat de hypofyse harder zijn best doet om de schildklier te stimuleren. Bij een manifeste hypothyreoïdie is TSH duidelijk verhoogd en is vrij T4 verlaagd. Bij een subklinische hypothyreoïdie is TSH licht tot matig verhoogd maar is vrij T4 nog normaal. De endocrinoloog beoordeelt de resultaten in combinatie met uw klachten en bepaalt of behandeling met medicatie noodzakelijk is. Bij twijfel worden ook antistoffen tegen de schildklier gemeten om de ziekte van Hashimoto op te sporen.
Oorzaken van een traag werkende schildklier
De meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie is de ziekte van Hashimoto, een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem antistoffen aanmaakt tegen het eigen schildklierweefsel, waardoor de schildklier langzaam wordt vernietigd. Andere oorzaken zijn een eerdere behandeling van een overactieve schildklier via radioactief jodium of chirurgische verwijdering van de schildklier, jodiumtekort (zeldzaam in België dankzij gejodeerd zout), bepaalde medicijnen zoals lithium (voor bipolaire stoornis) en amiodaron (voor hartritmestoornissen), aangeboren schildklierafwijkingen en hypofyseaandoeningen. Ook postpartum thyreoïditis, een tijdelijke ontsteking van de schildklier die bij sommige vrouwen na de bevalling optreedt, kan hypothyreoïdie veroorzaken. In sommige gevallen blijft de oorzaak onbekend.
Behandeling met levothyroxine
De standaardbehandeling voor hypothyreoïdie is het dagelijks innemen van levothyroxine, een synthetische vorm van T4 die identiek is aan het natuurlijke schildklierhormoon. De dosering wordt individueel bepaald op basis van uw leeftijd, gewicht, de ernst van de hypothyreoïdie en eventuele bijkomende aandoeningen zoals hartproblemen. Het duurt meestal enkele weken tot maanden om de optimale dosering te vinden. Regelmatige controle van TSH in het bloed is nodig om de dosering nauwkeurig aan te passen. Het medicijn wordt het best ingenomen op nuchtere maag, minstens 30 tot 60 minuten voor het ontbijt, en niet samen met calciumsupplementen, ijzertabletten of maagzuurremmers omdat deze de opname verstoren. De overgrote meerderheid van de patiënten voelt zich met de juiste dosering weer helemaal gezond en energiek.
Wanneer een endocrinoloog raadplegen?
Raadpleeg uw huisarts bij aanhoudende vermoeidheid, onverklaarbare gewichtstoename of overmatige kouwelijkheid. Uw huisarts kan een eerste bloedonderzoek laten uitvoeren. Bij afwijkende waarden of bij complexe situaties zoals zwangerschap, kinderwens, combinatie met andere hormoonproblemen of auto-immuunziekten verwijst hij of zij u door naar een endocrinoloog. Een vroege diagnose en adequate behandeling voorkomen complicaties zoals een verhoogd cholesterolgehalte, hart- en vaatproblemen, verminderde vruchtbaarheid en in zeer zeldzame gevallen een myxoedeem coma.
Bronnen: Belgische Vereniging voor Endocrinologie, American Thyroid Association, ETA Guidelines, UZ Leuven Schildklierkliniek.
Disclaimer
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of erkende zorgverlener voor persoonlijk medisch advies.