Leververvetting zonder alcohol: NAFLD herkennen
NAFLD (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease) of MASLD is de ophoping van vet in de lever bij mensen die geen overmatig alcohol gebruiken. Het is de meest voorkomende leveraandoening ter wereld en treft ongeveer 25 procent van de wereldbevolking, ook in België. NAFLD ontstaat wanneer het lichaam meer vet aanmaakt of opneemt dan de lever kan verwerken. De aandoening is sterk geassocieerd met overgewicht, insulineresistentie, type 2 diabetes, een hoog cholesterolgehalte en hoge bloeddruk, samen ook wel het metabool syndroom genoemd. In een gezonde lever zit weinig tot geen vet, maar bij NAFLD bestaat meer dan 5 procent van het levergewicht uit vet. Een hepatoloog is de specialist voor de diagnose en behandeling van leveraandoeningen.
Symptomen en diagnose
NAFLD veroorzaakt in een vroeg stadium vaak helemaal geen symptomen, waardoor de aandoening vaak bij toeval wordt ontdekt tijdens een routine bloedonderzoek of een echografie van de buik. Naarmate de aandoening vordert kunnen vermoeidheid, een vaag zeurend gevoel of pijn rechts bovenin de buik en een vergrote lever optreden. Onbehandeld kan NAFLD overgaan in NASH (leverontsteking), gevolgd door leverfibrose (littekenweefsel), cirrose en uiteindelijk leverkanker. De diagnose wordt vermoed bij verhoogde leverwaarden (ALAT, ASAT, GGT). Beeldvorming via echografie, FibroScan of MRI kan de vetophoping en eventuele fibrose in beeld brengen. In sommige gevallen is een leverbiopsie nodig om de ernst van de schade exact te bepalen.
Behandeling: leefstijl is de hoeksteen
Er is op dit moment geen enkel medicijn goedgekeurd voor de behandeling van NAFLD. Leefstijlaanpassingen zijn dan ook de enige bewezen effectieve behandeling. Gewichtsverlies van 7 tot 10 procent van het lichaamsgewicht vermindert de leververvetting significant en kan zelfs de ontsteking en fibrose doen afnemen. Een mediterraan dieet met veel groenten, fruit, volkoren granen, noten, olijfolie en vette vis wordt sterk aanbevolen. Regelmatige lichaamsbeweging van minstens 150 minuten per week, het vermijden van suikerhoudende dranken en het volledig stoppen met alcohol zijn essentieel. Ook het behandelen van onderliggende aandoeningen zoals diabetes en hoge bloeddruk is belangrijk. Een hepatoloog volgt de evolutie met regelmatige controles en beoordeelt of er fibrose ontstaat.
Wanneer een hepatoloog raadplegen?
Bij verhoogde leverwaarden zonder duidelijke oorzaak, bij overgewicht met vermoeden van leververvetting, of wanneer beeldvorming vetophoping in de lever aantoont. Een hepatoloog beoordeelt de ernst, stelt een behandelplan op en volgt de evolutie met controles. Bij gevorderde fibrose zijn regelmatige screenings op leverkanker via echografie om de 6 maanden noodzakelijk.
Bronnen: Belgische Vereniging voor Hepatologie, EASL Guidelines, UZ Gent Leverkliniek.
Het is belangrijk om te beseffen dat NAFLD een omkeerbare aandoening is in de vroege stadia. Met de juiste leefstijlaanpassingen kunt u de leververvetting niet alleen stoppen maar zelfs volledig laten verdwijnen. Dit vraagt echter wel om een blijvende verandering van uw eet- en beweeggewoonten, niet om een tijdelijk dieet. De lever heeft een groot regeneratievermogen: zodra de oorzaak van de vetophoping wordt weggenomen, kan de lever zich herstellen. Dit is een sterke motivatie om vroegtijdig in te grijpen. Ook als u geen klachten ervaart maar bij toeval verhoogde leverwaarden hebt, is het raadzaam om dit serieus te nemen en uw leefstijl aan te passen. Een NAFLD die onbehandeld blijft, kan zich in de loop van jaren tot tientallen jaren ontwikkelen tot ernstige leverschade, maar met tijdige aanpassingen is de prognose uitstekend.
Naast leefstijl zijn slaap, stressmanagement en het vermijden van fructose uit frisdranken belangrijk. Fructose wordt in de lever omgezet in vet en draagt direct bij aan leververvetting. Water of ongezoete thee zijn betere alternatieven.
Het is belangrijk om te begrijpen dat NAFLD niet alleen een Leverprobleem is maar ook een signaal van uw lichaam dat uw metabole gezondheid uit balans is. Mensen met NAFLD hebben een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, onafhankelijk van andere risicofactoren zoals roken of een hoog cholesterol. Dit betekent dat de diagnose Leververvetting aanleiding moet zijn om niet alleen naar de Lever te kijken maar naar uw volledige cardiometabole gezondheid. Een gezonde Lever is een teken van een gezond metabolisme. Naast gewichtsverlies en beweging is het ook belangrijk om voldoende slaap van goede kwaliteit te krijgen, want slaaptekort vermindert de insulinegevoeligheid en verstoort de vetstofwisseling. Ook chronische stress kan via cortisol bijdragen aan metabole ontregeling. Het beperken van fructose, vooral uit frisdranken en bewerkte sappen, is een van de belangrijkste voedingsaanpassingen. Fructose wordt in de Lever omgezet in vet en draagt direct bij aan Leververvetting. Water of ongezoete thee zijn altijd betere keuzes.
Disclaimer
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of erkende zorgverlener voor persoonlijk medisch advies.