Antibioticaresistentie is een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid van de 21e eeuw. Naar schatting sterven wereldwijd jaarlijks 1,2 miljoen mensen aan infecties met resistente bacteriën. In België wordt het probleem ernstig genomen, met diverse campagnes zoals ‘Doe niet raar, geen antibioticum bij een virus’ en ‘Zorgen voor morgen’. De Antibioticaresistentie ontstaat wanneer bacteriën mechanismen ontwikkelen om te overleven in de aanwezigheid van antibiotica. Dit gebeurt op natuurlijke wijze, maar wordt versneld door: Een Verkoudheid en griep (influenza) worden veroorzaakt door virussen. Antibiotica werken niet tegen virussen. De behandeling bestaat uit rust, voldoende vocht, pijnstillers ( De meeste keelpijn wordt veroorzaakt door virussen (90%). De huisarts gebruikt de Centor-criteria om te beoordelen of het om een bacteriële keelontsteking (streptokokken) gaat: koorts >38°C, gezwollen lymfeklieren in de hals, witte beslag op de keelamandelen en geen hoest. Bij 3 of 4 van de 4 criteria kan een sneltest (streptokokken-antigeentest) worden gedaan. Alleen bij een positieve test wordt amoxicilline voorgeschreven. Bronchitis wordt in 90% van de gevallen veroorzaakt door virussen. De typische hoest met slijm kan 2 tot 3 weken aanhouden. De huisarts schrijft alleen antibiotica voor bij verdenking op kinkhoest (pertussis), bij longontsteking of bij risicopatiënten (COPD, immuungecompromitteerd). Acute sinusitis is meestal viraal. De huisarts overweegt antibiotica pas na 10 dagen aanhoudende klachten, bij dubbele verergering (eerst beter, dan slechter) of bij ernstige symptomen zoals hoge koorts en hevige aangezichtspijn. Bij kinderen met een acute middenoorontsteking wordt vaak een ‘watchful waiting’-beleid van 48 tot 72 uur gehanteerd, tenzij het kind jonger is dan 6 maanden, hoge koorts heeft of ernstig ziek is. Twee derde van de middenoorontstekingen geneest vanzelf. Bij een eenvoudige blaasontsteking bij niet-zwangere vrouwen wordt vaak een kortdurende antibioticakuur (3 dagen) voorgeschreven, maar de huisarts kan ook een ‘afwachtend beleid’ voorstellen, met nadruk op veel drinken en eventueel een urinemonster voor kweek. De meeste diarree wordt veroorzaakt door virussen of voedselbederf. Antibiotica zijn alleen nodig bij specifieke bacteriële infecties zoals shigellose, cholera of bij een gecompromitteerde afweer. In alle andere gevallen is ORS (oral rehydration solution) de belangrijkste behandeling. Als antibiotica niet nodig zijn, biedt de Enkele aanwijzingen voor een bacteriële infectie waarvoor antibiotica wel nodig zijn: Omdat antibiotica alleen werken bij bacteriën, niet bij virussen. Onnodig gebruik verhoogt de resistentie, waardoor antibiotica in de toekomst niet meer werken als u ze écht nodig heeft. Soms, bijvoorbeeld als een virale bronchitis overgaat in een bacteriële longontsteking. De huisarts herkent dit aan nieuwe of verergerende symptomen na een week. In dat geval zijn antibiotica wel nodig. U krijgt een antibioticavoorschrift mee maar wordt geadviseerd het pas te gebruiken als de klachten na 3 tot 5 dagen niet verbeteren. Dit vermindert het antibioticagebruik met 40% zonder de veiligheid in gevaar te brengen. Medische disclaimer: Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een Waardoor ontstaat antibioticaresistentie?
Wanneer schrijft de huisarts geen antibiotica?
1. Verkoudheid en griep
2. Acute keelpijn (faryngitis)
3. Acute bronchitis
4. Sinusitis (bijholteontsteking)
5. Acute otitis media (middenoorontsteking)
6. Ongecompliceerde urineweginfectie
7. Diarree (acute gastro-enteritis)
Wat kan de huisarts doen in plaats van antibiotica?
Hoe herkent de huisarts een bacteriële infectie?
Wat kunt u zelf doen?
Veelgestelde vragen
Waarom mag ik niet altijd antibiotica als ik erom vraag?
Kan een verkoudheid niet overgaan in een bacteriële infectie?
Wat is een uitgesteld voorschrift?
Antibioticaresistentie voorkomen: wanneer schrijft de huisarts geen antibiotica?
door