TITLE: Oorsuizen (tinnitus) behandelen met gehoorapparaten
SLUG: audiologen-20mei
CATEGORY: 6
TAGS: tinnitus, oorsuizen, gehoorapparaten, audiologie, slechthorendheid, geluidstherapie, hoortoestellen
—
Wat is tinnitus en waarom ontstaat het?
Tinnitus, in de volksmond ook wel oorsuizen genoemd, is het waarnemen van geluid zonder dat er een externe geluidsbron aanwezig is. Dit geluid kan variëren van een ruisend, sissend of zoemend geluid tot fluitende tonen of een kloppend gevoel. Wereldwijd heeft naar schatting 10 tot 15 procent van de volwassen bevolking last van tinnitus. Bij ongeveer 1 tot 2 procent is de hinder ernstig en heeft het een grote impact op de kwaliteit van leven. In dit artikel bespreken we hoe gehoorapparaten kunnen helpen bij de behandeling van tinnitus.
Het verband tussen gehoorverlies en tinnitus
Er bestaat een sterk verband tussen gehoorverlies en tinnitus. Ongeveer 80 procent van de mensen met tinnitus heeft ook een vorm van gehoorverlies. Het gehoorverlies kan heel mild zijn en soms niet eens worden opgemerkt. De theorie is dat wanneer het oor minder geluiden uit de omgeving doorgeeft aan de hersenen, het auditieve systeem in de hersenen overactief wordt om het gemis aan input te compenseren. Dit resulteert in het waarnemen van een “fantoomgeluid” – de tinnitus.
Bij gehoorverlies op bepaalde frequenties zullen de hersenen proberen die frequenties zelf te produceren, wat leidt tot het ervaren van tinnitus. Dit verklaart waarom het behandelen van het onderliggende gehoorverlies met gehoorapparaten vaak een positief effect heeft op de tinnitus.
Hoe gehoorapparaten tinnitus kunnen verlichten
Gehoorapparaten kunnen op verschillende manieren bijdragen aan het verminderen van tinnitusklachten:
- Akoestische stimulatie: Door het versterken van omgevingsgeluiden krijgen de hersenen weer meer auditieve input, waardoor de tinnitus naar de achtergrond verdwijnt. Het is een vorm van natuurlijke geluidstherapie.
- Verminderde contrastverhouding: Wanneer het achtergrondgeluid stiller is, lijkt de tinnitus luider. Gehoorapparaten verhogen het omgevingsgeluid, waardoor het contrast tussen stilte en tinnitus vermindert.
- Verbeterde communicatie: Beter horen vermindert stress en vermoeidheid, twee factoren die tinnitus kunnen verergeren. Mensen die beter kunnen horen, hoeven minder moeite te doen in gesprekken.
- Speciale tinnitusprogramma’s: Moderne gehoorapparaten hebben vaak ingebouwde geluidsgeneratoren die een rustgevend geluid produceren, zoals witte ruis, natuurgeluiden of zoemtonen. Dit heet “tinnitus maskering” of “tinnitus habituatie”.
Soorten gehoorapparaten voor tinnitus
Niet alle gehoorapparaten zijn gelijk als het om tinnitusbehandeling gaat. De belangrijkste types zijn:
Gehoorapparaten met geluidsgenerator (combi-apparaten): Dit zijn hoortoestellen die zowel het gehoor versterken als een specifiek geluid kunnen produceren om de tinnitus te maskeren. Ze zijn ideaal voor mensen met zowel gehoorverlies als hinderlijke tinnitus.
Standaard gehoorapparaten: Voor mensen met mild tot matig gehoorverlies kan een eenvoudig hoortoestel al voldoende zijn om de tinnitusklachten te verminderen, simpelweg door het versterken van omgevingsgeluiden.
Op maat gemaakte oordoppen met geluidsgenerator: Voor mensen met een normaal gehoor maar wel tinnitus bestaan er speciale oordoppen die een rustgevend geluid afspelen zonder het omgevingsgeluid te versterken.
Wat zegt de wetenschap?
Uit onderzoek blijkt dat gehoorapparaten een significant positief effect kunnen hebben op tinnitusklachten. Een grote systematische review, gepubliceerd in het vakblad Journal of the American Academy of Audiology, toonde aan dat 60 tot 80 procent van de mensen met tinnitus en gehoorverlies vermindering van hun klachten ervaart na het aanmeten van gehoorapparaten. Het effect is het grootst bij mensen met matig tot ernstig gehoorverlies, maar ook bij mild gehoorverlies zijn de resultaten veelbelovend.
De effectiviteit hangt wel sterk af van een goede aanpassing door een audioloog of audicien. Het is niet voldoende om zomaar een hoortoestel aan te schaffen; de instellingen moeten worden afgestemd op het specifieke gehoorverlies en de frequentie van de tinnitus.
Het proces bij de audioloog
Een audioloog speelt een centrale rol bij de behandeling van tinnitus met gehoorapparaten. Het traject verloopt als volgt:
- Gehooronderzoek: Een uitgebreide gehoortest (audiometrie) brengt het gehoorverlies per frequentie in kaart.
- Tinnitusanalyse: De audioloog bepaalt de frequentie en luidheid van de tinnitus. Dit helpt bij het kiezen van de juiste behandelstrategie.
- Advies en selectie: Op basis van het onderzoek wordt het meest geschikte type gehoorapparaat gekozen.
- Aanmeten en programmeren: De gehoorapparaten worden individueel afgesteld. Bij tinnituspatiënten is dit een precies werk dat meerdere sessies kan vergen.
- Evaluatie en nazorg: Na enkele weken gebruik volgt een evaluatie. De instellingen worden waar nodig bijgesteld.
Tips voor mensen met tinnitus
Naast het gebruik van gehoorapparaten zijn er nog andere maatregelen die kunnen helpen bij tinnitus:
- Vermijd absolute stilte. Gebruik ’s nachts een rustgevend geluid of een witte-ruismachine.
- Beperk stress, want stress verergert tinnitus. Probeer ontspanningsoefeningen of mindfulness.
- Beperk alcohol, cafeïne en nicotine, deze kunnen tinnitus versterken.
- Zorg voor voldoende slaap. Vermoeidheid maakt tinnitus vaak erger.
- Draag gehoorbescherming bij lawaai. Harde geluiden kunnen tinnitus blijvend verergeren.
Conclusie
Gehoorapparaten zijn een bewezen effectieve behandeling voor tinnitus bij mensen met gehoorverlies. Ze verminderen de hinder door omgevingsgeluiden te versterken en het auditieve systeem te stimuleren, waardoor de tinnitus naar de achtergrond verdwijnt. Een goede diagnose en professionele begeleiding door een audioloog zijn essentieel voor een succesvolle behandeling.
Medische disclaimer
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of specialist voor persoonlijk medisch advies.
Bronvermeldingen
- Journal of the American Academy of Audiology: “Hearing aids for tinnitus: a systematic review”
- Nederlandse Vereniging voor Audiologie: “Richtlijn tinnitus”
- WHO (2024): “Deafness and hearing loss”
- Federatie Nederlandse Audiologencentra: “Tinnitus en gehoorapparaten”
- Thuisarts.nl: “Tinnitus (oorsuizen)”