TITLE: Compressiekousen bij spataderen: types en draagadvies
SLUG: bandagisten-20mei
CATEGORY: 7
TAGS: compressiekousen, spataderen, steunkousen, bandagist, veneuze insufficiëntie, draagadvies, beenklachten
—
Wat zijn compressiekousen en waarom zijn ze belangrijk?
Compressiekousen, ook wel steunkousen of therapeutische elastische kousen genoemd, zijn een essentieel hulpmiddel bij de behandeling van spataderen en veneuze aandoeningen. Ze worden steeds vaker voorgeschreven door artsen en worden aangemeten door een bandagist. Maar wat doen deze kousen precies? Welke types bestaan er? En hoe draag je ze op de juiste manier? In dit artikel geven we een compleet overzicht.
Hoe compressiekousen werken
Compressiekousen oefenen een graduele druk uit op de benen, van hoog (bij de enkel) naar laag (bij de knie of dij). Dit principe wordt “afnemende compressie” genoemd. De druk op de enkel is het hoogst (100%) en neemt geleidelijk af naar boven toe (ongeveer 70% op de kuit en 40% op het bovenbeen). Hierdoor wordt de bloedstroom in de aderen ondersteund, worden de kleppen in de aderen geholpen om goed te sluiten en wordt vochtophoping tegengegaan.
De compressie zorgt ervoor dat het bloed beter terugstroomt naar het hart in plaats van zich op te hopen in de benen. Dit verlicht niet alleen de symptomen van spataderen, maar voorkomt ook verergering van de aandoening en het ontstaan van complicaties zoals een open been of trombose.
Verschillende types compressiekousen
Compressiekousen zijn er in vele soorten en maten. De belangrijkste indelingen zijn:
Op basis van lengte:
- Enkellange kousen (A): Tot onder de knie, geschikt voor enkel- en voetproblemen.
- Onderbeenkousen (B): Tot aan de knie, meest gebruikte type bij spataderen in het onderbeen.
- Dijbeenkousen (C): Tot aan de lies, bij spataderen die tot in het bovenbeen reiken.
- Pantykousen (D): Tot aan de taille, geschikt bij spataderen in beide benen die hoog reiken.
Op basis van compressieklasse:
- Klasse 1 (lichte compressie, 18-21 mmHg): Voor lichte spataderen, zwangere benen, zware benen en preventie.
- Klasse 2 (matige compressie, 23-32 mmHg): Voor matige spataderen, lymfoedeem, en na spataderbehandeling.
- Klasse 3 (sterke compressie, 34-46 mmHg): Voor ernstige spataderen, veneuze ulcera en lymfoedeem. Alleen op medisch voorschrift.
- Klasse 4 (zeer sterke compressie, >49 mmHg): Voor zeer ernstige aandoeningen, zoals elephantiasis. Alleen onder specialistische begeleiding.
Op basis van materiaal:
- Ronde-breikousen: Gemaakt op een ronde breimachine, geschikt voor de meeste mensen, verkrijgbaar in standaardmaten.
- Plat-breikousen: Gemaakt op een vlakke breimachine, worden op maat gemaakt voor afwijkende beenvormen. Ideaal bij zeer dunne of dikke benen.
- Compressiekousen met open teen: Voor mensen met gevoelige tenen of die hun tenen willen vrijhouden.
- Compressiekousen met gesloten teen: Standaardtype met teenstuk, biedt iets meer compressie.
Wanneer zijn compressiekousen nodig?
Compressiekousen worden voorgeschreven in verschillende situaties:
- Spataderen: Bij zichtbare of voelbare spataderen in de benen, vooral bij bijkomende klachten zoals een zwaar, moe gevoel, jeuk, kramp of nachtelijke rusteloosheid.
- Veneuze insufficiëntie: Als de kleppen in de aderen niet goed meer werken en het bloed niet goed terugstroomt naar het hart.
- Na spataderbehandeling: Na een operatie, laserbehandeling of sclerotherapie om de resultaten te ondersteunen en complicaties te voorkomen.
- Tijdens of na zwangerschap: Veel zwangere vrouwen krijgen last van spataderen door de hormonen en de druk van de groeiende baarmoeder.
- Bij lang staan of zitten: Mensen met een beroep waarbij ze lang staan (winkelpersoneel, kappers, operatieassistenten) hebben een verhoogd risico.
- Trombose of trombosebeen: Na een diep veneuze trombose om recidief te voorkomen.
Draagadvies: hoe draag je compressiekousen correct?
Het juiste gebruik van compressiekousen is essentieel voor het gewenste effect:
- Zet ze ’s ochtends aan: De benen zijn dan het minst gezwollen. Na een nacht liggen is het vocht in de benen het best verdeeld.
- Draag ze de hele dag: Het effect is het grootst bij continu gebruik. ’s Avonds kun je ze uittrekken.
- Gebruik een aantrekhulp: Speciale handschoenen of een aantrekhulpmiddel maken het aantrekken makkelijker en voorkomen beschadiging van de kous.
- Vervang op tijd: Compressiekousen verliezen na 4 tot 6 maanden hun spanning. Het is aan te raden om ze minstens twee keer per jaar te vervangen.
- Was op de juiste manier: Handwas of wasprogramma op 30°C, geen wasverzachter, niet in de droger. Zo blijven ze langer goed.
- Controleer de huid: Kijk dagelijks of er geen beschadigingen, roodheid of wondjes op de benen ontstaan.
De rol van de bandagist
Een bandagist is de specialist die compressiekousen aanmeet en aanpast. Dit is een precies werk dat niet door een gewone verkoper kan worden gedaan. De bandagist meet nauwkeurig de omvang van je enkel, kuit en bovenbeen, evenals de lengte van je been. Ook wordt er rekening gehouden met eventuele beenafwijkingen, littekens of zwellingen. Een goede aanmeting voorkomt dat de kousen te strak of te los zitten, wat beide problemen kan geven.
Conclusie
Compressiekousen zijn een effectieve en bewezen behandeling voor spataderen en veneuze aandoeningen. Het juiste type en de juiste compressieklasse zijn bepalend voor het succes. Laat je altijd adviseren door een arts en een bandagist voor de beste resultaten. Met de juiste kousen en correct gebruik kun je de klachten van spataderen aanzienlijk verminderen en complicaties voorkomen.
Medische disclaimer
Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of specialist voor persoonlijk medisch advies.
Bronvermeldingen
- Thuisarts.nl: “Ik heb spataderen” – www.thuisarts.nl
- Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie: “Richtlijn spataderen”
- Federatie van Bandagisten: “Het aanmeten van compressiekousen”
- European Wound Management Association (EWMA): “Compression therapy guidelines”
- Vascular Society België: “Richtlijn veneuze aandoeningen”