Beademing op IC: invasieve versus non-invasieve beademing bij COVID-pneumonie

De COVID-19-pandemie heeft de wereldwijde kennis over beademing op de intensive care (IC) in een stroomversnelling gebracht. Bij een ernstige COVID-pneumonie met acuut respiratoir falen is beademing vaak noodzakelijk. De

Wat is een COVID-pneumonie?

Een COVID-pneumonie is een longontsteking veroorzaakt door het SARS-CoV-2-virus. Het virus valt de epitheelcellen van de longblaasjes (alveoli) aan, wat leidt tot een hevige ontstekingsreactie. Het longweefsel raakt beschadigd, er ontstaat vochtophoping en de gasuitwisseling (opname van zuurstof, afgifte van CO2) raakt verstoord. Patiënten ontwikkelen hypoxemie (zuurstoftekort in het bloed), die kan evolueren naar ARDS (Acute Respiratory Distress Syndrome).

Non-invasieve beademing (NIV)

Bij non-invasieve beademing wordt de patiënt beademd via een masker (neusmasker, volgelaatsmasker of helm) zonder dat er een beademingsbuis in de luchtpijp wordt geplaatst. De meest gebruikte vorm bij COVID-pneumonie is CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) of BiPAP (Bilevel Positive Airway Pressure).

Hoe werkt NIV?

De beademingsmachine blaast zuurstofrijke lucht in de longen onder een positieve druk. Dit houdt de longblaasjes open, verbetert de zuurstofopname en vermindert de ademarbeid voor de patiënt. De patiënt ademt zelfstandig, maar wordt ondersteund door de machine.

Voordelen van NIV

• Vermijdt de risico’s van intubatie (infectie, bloeding, beschadiging van stembanden)
• Patiënt blijft bij bewustzijn, kan eten, drinken en communiceren
• Geen sedatie nodig
• Minder kans op beademingsgerelateerde pneumonie (VAP)
• Lagere IC-belasting bij grote aantallen patiënten (pandemie)

Nadelen van NIV

• Minder effectief bij ernstige hypoxemie of hypercapnie
• Masker kan huidletsels geven op de neusrug en wangen
• Lekkage rond het masker vermindert de effectiviteit
• Patiënt moet mee kunnen werken; bij verwardheid of agitatie ongeschikt
• Kan de noodzakelijke intubatie vertragen met slechtere outcome als gevolg
• Verhoogd risico op aerosolisatie van het virus (besmettingsrisico voor zorgpersoneel)

Invasieve beademing (intubatie)

Bij invasieve beademing wordt een endotracheale tube (beademingsbuis) via de mond of neus in de luchtpijp gebracht. De tube wordt verbonden met een beademingsmachine die volledig de ademhaling overneemt of ondersteunt. De

Hoe werkt invasieve beademing?

De beademingsmachine blaast een ingesteld volume of druk in de longen. De frequentie, het zuurstofpercentage (FiO2) en de positieve eindexpiratoire druk (PEEP) worden ingesteld door de intensivist. Bij COVID-ARDS wordt vaak een long-protectieve beademing toegepast: lage teugvolumes (6 ml/kg ideaal lichaamsgewicht), hoge PEEP en beperkte plateau-druk.

Voordelen van invasieve beademing

• Zekere en stabiele luchtweg
• Volledige controle over ademvolume, frequentie en zuurstof
• Effectief bij ernstige ARDS en hypoxemie
• Mogelijkheid tot buikligging (prone position) om de zuurstofopname te verbeteren
• Geen lekkage, precieze monitoring van longmechanica

Nadelen van invasieve beademing

• Risico’s van intubatie: beschadiging tanden, stembanden, luchtpijp
• Beademingsgerelateerde pneumonie (VAP) door bacteriële kolonisatie van de tube
• Sedatie en soms spierverslapping nodig
• Langere IC-opname en ziekenhuisverblijf
• Spierverslapping, delirium, post-IC syndroom
• Risico op beademingsgeïnduceerd longletsel (VILI) bij hoge drukken

Wanneer kiest de intensivist voor welke methode?

De keuze tussen NIV en invasieve beademing hangt af van de ernst van de hypoxemie, de klinische evolutie en de draagkracht van de patiënt.

Indicaties voor NIV bij COVID-pneumonie

• Milde tot matige hypoxemie (PaO2/FiO2 > 200)
• Geen tekenen van respiratoire uitputting
• Bewuste, meewerkende patiënt
• Geen multiorgaanfalen
• Als brug naar herstel of als palliatie bij niet-intuberen-beslissing

Indicaties voor invasieve beademing

• Ernstige hypoxemie (PaO2/FiO2 < 150 ondanks NIV)
• Respiratoire acidose (pH < 7,25)
• Respiratoire uitputting (toenemende ademfrequentie, paradoxaal ademen)
• Verwardheid, coma of epilepsie
• Hemodynamische instabiliteit (shock)
• Multiorgaanfalen

COVID-specifieke aandachtspunten

• NIV bij COVID verhoogt het risico op virusverspreiding via aerosol. De IC-kamer moet negatieve luchtdruk hebben en het personeel draagt FFP2/FFP3-maskers
• COVID-patiënten hebben vaak een opvallend lange beademingsduur (gemiddeld 2-3 weken)
• Vroege tracheotomie wordt soms overwogen bij verwachte langdurige beademing
• Buikligging (prone position) gedurende 16-18 uur per dag verbetert de oxygenatie bij COVID-ARDS
• ECMO (Extracorporele Membraan Oxygenatie) is een laatste redmiddel bij refractaire hypoxemie

Veelgestelde vragen

Is beademing pijnlijk?

Bij invasieve beademing wordt de patiënt onder sedatie gebracht en voelt hij niets van de tube. Bij NIV kan het masker ongemakkelijk zijn, maar de beademing zelf is pijnloos.

Kan een patiënt praten tijdens beademing?

Bij NIV kan de patiënt praten tussen de beademingsslagen door. Bij invasieve beademing is praten niet mogelijk zolang de tube door de stembanden zit.

Hoe lang duurt beademing bij COVID?

Dit varieert sterk, maar gemiddeld duurt invasieve beademing bij COVID-pneumonie 14 tot 21 dagen. Sommige patiënten hebben weken tot maanden beademing nodig.

Medische disclaimer: Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of