Schildklierproblemen herkennen: van hypothyreoïdie tot hyperthyreoïdie
De schildklier is een klein, vlindervormig orgaan aan de voorkant van de hals, maar zijn invloed op het lichaam is enorm. Dit kliertje produceert hormonen die de stofwisseling, hartslag, lichaamstemperatuur en energiehuishouding reguleren. Wanneer de schildklier te weinig of te veel hormonen aanmaakt, heeft dat gevolgen voor zo goed als elk orgaan in het lichaam. Een endocrinoloog is de specialist die schildklieraandoeningen diagnosticeert en behandelt.
Schildklierproblemen komen zeer vaak voor, vooral bij vrouwen. Naar schatting heeft één op de tien vrouwen op enig moment in haar leven te maken met een schildklieraandoening. Mannen worden minder vaak getroffen, maar de klachten zijn minstens even ernstig.
Een trage schildklier (hypothyreoïdie)
Bij een trage schildklier produceert het orgaan te weinig schildklierhormoon. De stofwisseling vertraagt, wat leidt tot een breed scala aan klachten:
- Aanhoudende vermoeidheid en futloosheid
- Gewichtstoename zonder duidelijke oorzaak
- Verkoudheidsgevoel, koude handen en voeten
- Droge huid, broos haar en haaruitval
- Obstipatie en een opgeblazen gevoel
- Geheugenproblemen en concentratiestoornissen
- Gespierde stijfheid en gewrichtspijn
- Depressieve gevoelens en lusteloosheid
De meest voorkomende oorzaak van hypothyreoïdie is de ziekte van Hashimoto, een auto-immuunaandoening waarbij het afweersysteem de schildklier aanvalt.
Een overactieve schildklier (hyperthyreoïdie)
Bij hyperthyreoïdie werkt de schildklier te hard en overspoelt het lichaam met hormonen. De stofwisseling draait op volle toeren, met deze gevolgen:
- Gewichtsverlies ondanks normale of verhoogde eetlust
- Hartkloppingen, een versnelde hartslag en hoge bloeddruk
- Zenuwachtigheid, angst en rusteloosheid
- Trillende handen (tremor)
- Overmatig zweten en hitte-intolerantie
- Dunne, breekbare nagels en haaruitval
- Diarree of frequente stoelgang
- Moeite met slapen
De ziekte van Graves is de meest voorkomende oorzaak van hyperthyreoïdie, eveneens een auto-immuunaandoening. Ook een toxisch adenoom of een ontsteking van de schildklier kan de oorzaak zijn.
Diagnose door de endocrinoloog
De endocrinoloog stelt de diagnose door middel van bloedonderzoek. De TSH-waarde (schildklierstimulerend hormoon) is de belangrijkste indicator. Bij hypothyreoïdie is TSH verhoogd, bij hyperthyreoïdie verlaagd. Daarnaast worden de vrije schildklierhormonen T3 en T4 gemeten. Soms is echografie van de schildklier nodig om knobbels of structuurveranderingen op te sporen.
Behandeling en opvolging
Hypothyreoïdie wordt behandeld met synthetisch schildklierhormoon (levothyroxine), een medicijn dat u levenslang dagelijks inneemt. De dosering wordt regelmatig aangepast op basis van bloedwaarden.
Hyperthyreoïdie kent verschillende behandelopties: medicijnen die de hormoonproductie remmen (thyreostatica), radioactief jodium, of in sommige gevallen een operatie om de schildklier geheel of gedeeltelijk te verwijderen. De endocrinoloog bespreekt welke optie het best past bij uw situatie.
Wanneer naar een endocrinoloog?
Neem contact op met uw huisarts als u meerdere van bovenstaande symptomen herkent. Die kan een eerste bloedonderzoek doen en u doorverwijzen naar een endocrinoloog voor verdere diagnose en behandeling. Een onbehandelde schildklieraandoening kan op termijn leiden tot hartproblemen, botontkalking en onvruchtbaarheid, dus tijdig ingrijpen is belangrijk.
Medische disclaimer: Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen medisch consult. Raadpleeg uw huisarts of endocrinoloog voor persoonlijk medisch advies.