Normale groei versus groeivertraging
Kinderen groeien in sprongen, maar gemiddeld kan men volgende richtlijnen hanteren:
- Eerste levensjaar: 25 cm per jaar
- Tweede jaar: 10-12 cm per jaar
- Derde jaar tot puberteit: 5-6 cm per jaar
- Puberteit: 8-12 cm per jaar (groei in piek)
Een kind groeit te traag wanneer de groeisnelheid onder deze waarden daalt of wanneer de lengte meer dan twee standaarddeviaties onder het gemiddelde van dezelfde leeftijd en geslacht ligt.
Oorzaken van groeivertraging
Constitutionele groeivertraging
Dit is de meest voorkomende oorzaak en is geen ziekte. Het kind is klein maar groeit aan een normaal tempo. De puberteit start later dan gemiddeld, maar de volwassen lengte is normaal. Dit komt vaak familiaal voor. Een pediater kan dit onderscheiden van pathologische groeivertraging door de botleeftijd te bepalen via een röntgenfoto van de linkerhand.
Groeihormoondeficiëntie (GHD)
Een tekort aan groeihormoon (somatotropine) kan aangeboren zijn of verworven door bijvoorbeeld een hersentumor, bestraling van het hoofd of hoofdtrauma. Kinderen met GHD zijn niet alleen klein, ze groeien ook trager dan 4-5 cm per jaar. Bijkomende symptomen zijn een laag energieniveau, een jonger uiterlijk dan de werkelijke leeftijd en een verhoogde vetmassa.
Andere oorzaken
- Schildklierproblemen: Een trage schildklier (hypothyreoïdie) remt de groei.
- Chronische ziekten: Coeliakie, nierfalen, inflammatoire darmziekten.
- Syndromen: Turner-syndroom, Noonan-syndroom, Prader-Willi-syndroom.
- Groeihormoonresistentie: Er is wel groeihormoon maar de weefsels reageren er niet op (Laron-syndroom).
- Ondervoeding of psychosociale deprivatie.
Wanneer naar de pediater?
Raadpleeg een pediater in volgende situaties:
- Uw kind zit onder het derde percentiel op de groeicurve.
- De groeisnelheid is minder dan 4 cm per jaar na de leeftijd van 3 jaar.
- Er is een duidelijke afbuiging op de groeicurve.
- Uw kind is significant kleiner dan beide ouders op basis van de doelgroepberekening.
- Er zijn bijkomende symptomen zoals vermoeidheid, gewichtsverlies, frequente infecties of vertraagde puberteit.
Diagnose van groeihormoondeficiëntie
De diagnose wordt gesteld door een pediater-endocrinoloog en omvat:
- Lengte- en gewichtsmetingen over een periode van minstens 6-12 maanden.
- Bepaling van de botleeftijd via röntgenfoto van de linkerhand.
- Bloedonderzoek naar IGF-1 en IGFBP-3 (indirecte groeihormoonmarkers).
- Groeihormoonstimulatietests: Het kind krijgt een middel toegediend dat de hypofyse stimuleert om groeihormoon vrij te geven. De respons wordt gemeten in het bloed. Dit is de gouden standaard voor de diagnose.
- MRI van de hersenen bij bevestigde deficiëntie om structurele afwijkingen van de hypofyse uit te sluiten.
Behandeling met groeihormoon
Groeihormoon wordt subcutaan (onder de huid) toegediend met een speciale pen, eenmaal daags, idealiter ’s avonds. De dosis wordt berekend op basis van het lichaamsgewicht en aangepast aan de groeirespons. De behandeling loopt tot de gewenste lengte is bereikt of tot de groeischijven gesloten zijn (rond de leeftijd van 14-16 jaar bij meisjes, 16-18 bij jongens).
Bijwerkingen zijn zeldzaam maar kunnen bestaan uit hoofdpijn, gewrichtspijn, en in uitzonderlijke gevallen verhoogde intracraniële druk. Regelmatige opvolging door de pediater is essentieel.
Resultaten van groeihormoonbehandeling
Met een tijdige diagnose en adequate behandeling bereiken de meeste kinderen met GHD een normale of bijna normale volwassen lengte. De beste resultaten worden geboekt wanneer de behandeling start vóór de leeftijd van 9-10 jaar.
Veelgestelde vragen (FAQ)
Is groeihormoonbehandeling veilig?
Ja, het gebruik van recombinant groeihormoon wordt al sinds 1985 veilig toegepast. Het wordt strikt gereguleerd en alleen voorgeschreven bij bewezen indicaties.
Wordt groeihormoon terugbetaald in België?
Groeihormoonbehandeling wordt terugbetaald door het RIZIV voor specifieke indicaties zoals groeihormoondeficiëntie, Turner-syndroom, Prader-Willi-syndroom en nierinsufficiëntie. De aanvraag gebeurt via een conventie met het RIZIV.
Kan een kind te veel groeihormoon krijgen?
De dosis wordt zorgvuldig berekend en aangepast aan de respons. Te hoge dosissen kunnen leiden tot acromegalie-achtige symptomen. Regelmatige controle voorkomt dit.
Medische disclaimer: Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen medisch consult. Raadpleeg altijd een pediater voor persoonlijk medisch advies over de groei van uw kind.
