Kinderpsychiater of kinderpsycholoog: wat is het verschil en wanneer ga je naar wie?
Wanneer je kind psychische of emotionele problemen heeft die het dagelijkse leven verstoren, is het niet altijd duidelijk of je naar een kinderpsychiater of naar een kinderpsycholoog moet gaan. Beide professionals kunnen kinderen en jongeren professioneel helpen met uiteenlopende problemen, maar hun opleiding, wettelijke bevoegdheden, behandelmethoden en terugbetalingsvoorwaarden verschillen fundamenteel. De juiste keuze maken begint met een goed begrip van wat het verschil precies is en welke hulpverlener het best past bij de specifieke problemen en de leeftijd van jouw kind.
Kinderpsychiater: een arts die ook medicijnen kan voorschrijven
Een kinderpsychiater is eerst afgestudeerd als arts (zes jaar basisopleiding geneeskunde aan de universiteit) en heeft daarna een bijkomende specialisatie van vijf jaar gevolgd in de kinder- en jeugdpsychiatrie. Omdat hij of zij arts is, mag een kinderpsychiater medicatie voorschrijven en heeft hij of zij een grondige kennis van de biologische en neurologische aspecten van psychiatrische aandoeningen. Dit is het allereerste en belangrijkste praktische verschil met een psycholoog. De kinderpsychiater kan ook labo-onderzoek en beeldvorming (zoals een MRI of EEG) aanvragen om organische oorzaken van psychische klachten uit te sluiten.
Wanneer ga je naar een kinderpsychiater?
- ADHD met medicatie: wanneer een kind met ADHD baat heeft bij
- Ernstige angst of depressie: bij ernstige stemmingsstoornissen die het dagelijks functioneren van het kind blokkeren, zoals schoolweigering, sociaal isolement, zelfmoordgedachten of zelfbeschadiging, kan medicatie nodig zijn om de therapie te laten aanslaan. De psychiater combineert medicatie met gesprekstherapie of verwijst door naar een psycholoog voor de begeleiding.
- Autisme met complexe bijkomende problemen: wanneer autisme gepaard gaat met ernstige gedragsproblemen, agressie, zelfverwonding, of comorbide angst- of stemmingsstoornissen die medicamenteuze ondersteuning vereisen.
- Eetstoornissen: anorexia nervosa of boulimie vereisen een multidisciplinaire aanpak met een psychiater als medisch coördinator, vaak in samenwerking met een diëtist, een psycholoog en de huisarts.
- Psychose, bipolaire stoornis of andere ernstige psychiatrische aandoeningen: deze zijn zeldzaam bij jonge kinderen maar kunnen wel voorkomen bij adolescenten. Een psychiater is absoluut noodzakelijk voor de diagnose, medicatie en opvolging.
Kinderpsycholoog: therapeut zonder medicatie, maar met gespecialiseerde gesprekstherapie
Een kinderpsycholoog heeft een universitaire opleiding psychologie gevolgd (vijf jaar) met een specialisatie in kinderen en jongeren. Hij of zij biedt gesprekstherapie, speltherapie, cognitieve gedragstherapie (CGT), EMDR bij traumaverwerking en uitgebreide ouderbegeleiding. De kinderpsycholoog mag geen medicatie voorschrijven, maar werkt vaak nauw samen met de huisarts of psychiater als medicatie overwogen wordt. Bij de meeste psychische problemen bij kinderen is gesprekstherapie de eerste keuze behandeling, nog voordat medicatie wordt overwogen.
Wanneer ga je naar een kinderpsycholoog?
- Angst voor school, sociale angst of scheidingsangst: verlatingsangst, sociale fobie, faalangst op school of piekeren.
- Gedragsproblemen thuis of op school: frequente driftbuien, agressief gedrag, grenzen niet aanvaarden, of moeilijkheden met autoriteit en regels.
- Rouwverwerking na een verlies: verlies van een ouder, grootouder, broer of zus, of zelfs een geliefd huisdier.
- Laag zelfbeeld en sociale problemen: onzekerheid, negatief zelfbeeld, moeite met het maken of behouden van vriendschappen, gepest worden op school.
- Scheiding van ouders: begeleiding bij het verwerken van de nieuwe gezinssituatie, co-ouderschap, loyaliteitsconflicten en rouw om het gezin zoals het was.
Samengevat: waar start je het best?
Twijfel je over de juiste zorgverlener voor je kind? Start dan in de meeste gevallen bij een kinderpsycholoog. Die kan een grondige inschatting maken van de aard en de ernst van de problemen en zal indien nodig doorverwijzen naar een kinderpsychiater of de huisarts voor medicatie. Bij zeer ernstige of complexe problemen zoals een vermoeden van psychose, een ernstige eetstoornis of een bipolaire stoornis kun je beter rechtstreeks een kinderpsychiater raadplegen.
Bronnen: Belgische Vereniging voor Psychiatrie, Psychologencommissie, UZ Leuven, UZ Gent.