Littekens behandelen na een operatie: siliconengel, lasertherapie of cryotherapie?

Na een chirurgische ingreep blijft er vrijwel altijd een litteken achter. Voor de meeste mensen is dit geen probleem, maar sommige littekens kunnen ontsierend zijn, jeuken, pijn doen of de beweeglijkheid beperken. Gelukkig zijn er verschillende behandelingen om het uiterlijk en de functie van littekens te verbeteren. In dit artikel vergelijken we de drie meest gebruikte technieken: siliconengel, lasertherapie en cryotherapie. We bespreken ook wanneer een

Soorten littekens

Niet elk litteken is hetzelfde. De behandeling hangt af van het type litteken:

• Normotrofe littekens: Vlakke, bleke littekens die goed genezen zijn.
• Hypertrofe littekens: Verdikte, rode littekens die binnen de grenzen van de oorspronkelijke wond blijven.
• Keloïden: Littekens die buiten de oorspronkelijke wondranden groeien, als een tumorachtige woekering.
• Atrofische littekens: Ingedeukte littekens, vaak na acne of waterpokken.

Siliconengel en siliconenpleisters

Siliconen zijn al decennialang de gouden standaard in littekenbehandeling. Ze zijn verkrijgbaar als gel, pleister of sheet. Siliconen creëren een occlusieve laag die het litteken vochtig houdt en de collageenproductie normaliseert.

Hoe werken siliconen?

• Hydratatie van het littekenweefsel
• Vermindering van capillaire activiteit en roodheid
• Normalisatie van collageensynthese
• Bescherming tegen wrijving en UV-straling

Toepassing

• Start pas wanneer de wond volledig gesloten is (meestal na 2-3 weken).
• Breng siliconengel 2x per dag aan, of draag siliconenpleisters 12-24 uur per dag.
• Minimale behandelduur: 2-3 maanden; optimale duur: 6-12 maanden.

Resultaten en wetenschappelijk bewijs

Uit een meta-analyse uit 2023 bleek dat siliconengel en -pleisters het uiterlijk van littekens significant verbeteren, met een reductie van roodheid, dikte en jeuk van 40-60 procent. Het is de behandeling van eerste keuze voor hypertrofe littekens en keloïden.

Lasertherapie voor littekens

Lasertherapie is een krachtige techniek die verschillende soorten lasers gebruikt om littekens te behandelen. De keuze van de laser hangt af van het littekentype.

Pulsed Dye Laser (PDL)

De PDL is de meest gebruikte laser voor rode, hypertrofe littekens. De laser richt zich op het hemoglobine in de bloedvaten van het litteken, waardoor de roodheid afneemt en de groei van het litteken wordt geremd. Meestal zijn 3-5 sessies nodig met tussenpozen van 4-6 weken.

Fractionele CO2-laser

Deze laser wordt gebruikt voor verdikte littekens en littekens met een onregelmatige textuur. De laser maakt microscopische gaatjes in het litteken, wat de aanmaak van nieuw collageen stimuleert en de huid gladder maakt. Het nadeel is een langere herstelperiode van 5-7 dagen met roodheid en zwelling.

Erbium:YAG-laser

Deze laser is minder agressief dan de CO2-laser en wordt gebruikt voor oppervlakkigere littekens. De hersteltijd is korter (2-3 dagen).

Cryotherapie

Cryotherapie, of bevriezingstherapie, wordt voornamelijk toegepast bij keloïden en dikke hypertrofe littekens. Het litteken wordt bevroren met vloeibare stikstof (-196°C), waardoor de overmatige littekencellen afsterven.

Intralesionale cryotherapie

Een moderne variant is intralesionale cryotherapie, waarbij een cryosonde in het litteken wordt ingebracht. Dit is effectiever dan oppervlakkige cryotherapie omdat het dieper in het litteken doordringt zonder de omliggende gezonde huid te beschadigen. De procedure wordt meestal poliklinisch uitgevoerd onder plaatselijke verdoving.

Combinatiecryotherapie + injecties

Vaak wordt cryotherapie gecombineerd met intralesionale injecties van corticosteroïden zoals

Vergelijking van de behandelingen

Wanneer een plastisch chirurg raadplegen?

Overleg met een plastisch chirurg wanneer een litteken:

• Jeukt, pijn doet of brandt
• De beweging belemmert (contracturen)
• Cosmetisch storend is
• Blijft groeien (keloïd)
• Niet reageert op eenvoudige behandelingen

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kan een oud litteken nog worden behandeld?

Ja, ook jaren oude littekens kunnen nog verbeteren met lasertherapie of cryotherapie. Hoe ouder het litteken, hoe meer sessies er nodig kunnen zijn.

Is littekenbehandeling pijnlijk?

Siliconengel is pijnloos. Laser voelt aan als een elastiekje dat tegen de huid schiet. Cryotherapie kan een kortdurend branderig gevoel geven. Bij alle behandelingen kan verdoving worden gebruikt.

Wordt littekenbehandeling terugbetaald?

In België worden littekenbehandelingen meestal niet terugbetaald door het RIZIV, tenzij het litteken functionele problemen veroorzaakt. Sommige ziekenfondsen geven een tegemoetkoming via de mantelzorgpremie.

Medische disclaimer: Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen medisch consult. Raadpleeg altijd een plastisch chirurg of dermatoloog voor persoonlijk medisch advies.