Tinnitus en hyperacusis: audiologische testen en behandelopties

Ongeveer één op de tien volwassenen heeft ooit last van oorsuizen, ook wel tinnitus genoemd. Bij ongeveer één procent is de hinder zodanig dat het dagelijkse leven er sterk door wordt beïnvloed. Minder bekend is hyperacusis: een overgevoeligheid voor alledaagse geluiden die even ingrijpend kan zijn. Een

Wat is tinnitus?

Tinnitus is het waarnemen van geluid in de oren of het hoofd zonder dat er een externe geluidsbron aanwezig is. Dit kan zich uiten als een piep, suizing, ruis, zoem, gesis of getik. De oorzaak is vaak multifactorieel: lawaaitrauma, leeftijdsgerelateerd gehoorverlies, ooraandoeningen zoals de ziekte van Ménière, medicatie (ototoxische geneesmiddelen), stress, nek- of kaakproblemen. In sommige gevallen blijft de precieze oorzaak onbekend.

Wat is hyperacusis?

Hyperacusis is een verlaagde tolerantie voor geluiden die door de meeste mensen als normaal worden ervaren. Het dichtslaan van een deur, het rinkelen van een telefoon of het geluid van bestek kan al pijnlijk of angstaanjagend zijn. Hyperacusis komt vaak samen met tinnitus voor, maar kan ook op zichzelf staan. De aandoening wordt soms in verband gebracht met een beschadiging van het binnenoor, een overactief auditief systeem of neurologische aandoeningen zoals migraine of multiple sclerose.

Welk onderzoek doet de audioloog?

Een

Gehoortest (toonaudiometrie)

Een standaard gehoortest meet de gehoordrempel voor zuivere tonen van lage tot hoge frequenties. Dit geeft inzicht in eventueel gehoorverlies dat aan de basis van tinnitus kan liggen.

Tinnitus matching

Bij tinnitus matching probeert de audioloog de frequentie en luidheid van de tinnitus te achterhalen door verschillende tonen aan te bieden. De patiënt geeft aan welke toon het meest lijkt op zijn of haar tinnitus. Ook wordt bepaald bij welk volume de tinnitus wordt gemaskeerd door een extern geluid.

Luidheidstolerantiemeting (LDL)

De minste onaangenaamheidsdrempel (Loudness Discomfort Level) meet bij welke geluidssterkte geluiden ongemakkelijk worden. Dit is de belangrijkste test bij hyperacusis. Normaal ligt deze drempel rond 100 dB; bij hyperacusis kan dit dalen tot 60 à 70 dB.

Vragenlijsten

De audioloog gebruikt gestandaardiseerde vragenlijsten zoals de Tinnitus Handicap Inventory (THI) en de Hyperacusis Questionnaire om de impact op het dagelijks leven in kaart te brengen.

Behandelopties voor tinnitus

Geluidstherapie (sound therapy)

Het aanbieden van neutrale achtergrondgeluiden — zoals ruis, natuurgeluiden of zachte muziek — kan de waarneming van tinnitus verminderen. Dit kan via speciale hoortoestellen met ingebouwde geluidsgenerator of via een smartphone-app.

Tinnitus Retraining Therapy (TRT)

TRT combineert geluidstherapie met educatieve begeleiding. Het doel is niet om de tinnitus te laten verdwijnen, maar om de emotionele reactie erop te verminderen, zodat het brein het signaal leert negeren. Dit is een bewezen effectieve methode bij matige tot ernstige tinnitus.

Hoortoestellen

Bij tinnitus die gepaard gaat met gehoorverlies, kunnen hoortoestellen een dubbel effect hebben: ze verbeteren het horen van omgevingsgeluiden, waardoor de tinnitus minder opvalt. Moderne hoortoestellen hebben vaak een ingebouwde tinnitusmaskeerder.

Cognitieve gedragstherapie (CGT)

Een psycholoof of gespecialiseerde therapeut kan helpen om de negatieve gedachten en angsten rond tinnitus aan te pakken. CGT vermindert de hinder en verbetert de levenskwaliteit, ook al blijft de tinnitus objectief even luid.

Behandelopties voor hyperacusis

Desensibilisatie met geluidstherapie

De hoeksteen van de behandeling van hyperacusis is een geleidelijke blootstelling aan geluid. De audioloog stelt een gepersonaliseerd schema op waarbij dagelijks zachte, breedbandige ruis wordt beluisterd, met een langzame opbouw van volume en duur.

Bescherming afbouwen

Veel mensen met hyperacusis dragen oordopjes of oorkappen om geluiden te vermijden. Paradoxaal genoeg versterkt dit de overgevoeligheid. De audioloog begeleidt de patiënt bij het stap voor stap afbouwen van gehoorbescherming, zonder het gehoor in gevaar te brengen.

Multidisciplinaire aanpak

Hyperacusis vraagt vaak om samenwerking tussen audioloog, neus-keel-oorarts, psycholoog en kinesitherapeut. Spanning en angst spelen een grote rol bij de klachten, dus ontspanningsoefeningen en ademhalingstechnieken kunnen ondersteunend werken.

Wanneer naar de audioloog?

Raadpleeg een audioloog als u:

aanhoudend oorsuizen heeft dat langer dan drie maanden duurt
overgevoelig bent voor alledaagse geluiden
merkt dat uw gehoor achteruitgaat
slaapproblemen of concentratieproblemen heeft door tinnitus
het gevoel heeft dat geluiden u fysiek pijn doen

U heeft een voorschrift van een arts nodig voor een audiologisch onderzoek. De audioloog werkt vaak samen met de

Veelgestelde vragen

Kan tinnitus genezen?

In de meeste gevallen is tinnitus niet te genezen, maar wel goed te behandelen. De hinder neemt bij de meeste mensen na verloop van tijd af, vooral met de juiste begeleiding.

Is hyperacusis gevaarlijk?

Hyperacusis is op zich niet gevaarlijk, maar kan wel leiden tot sociaal isolement en angst. Een goede diagnose en behandeling door de audioloog zijn essentieel.

Hoe lang duurt een audiologisch onderzoek?

Een volledig audiologisch onderzoek inclusief tinnitus matching en luidheidstolerantiemeting duurt ongeveer 60 tot 90 minuten.

Medische disclaimer: Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts of