{"id":2356,"date":"2026-05-13T08:27:37","date_gmt":"2026-05-13T08:27:37","guid":{"rendered":"https:\/\/zivi.be\/info\/?p=2356"},"modified":"2026-05-13T08:27:37","modified_gmt":"2026-05-13T08:27:37","slug":"antibioticaresistentie-voorkomen-huisarts-geen-antibiotica","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zivi.be\/info\/antibioticaresistentie-voorkomen-huisarts-geen-antibiotica\/","title":{"rendered":"Antibioticaresistentie voorkomen: wanneer schrijft de huisarts geen antibiotica?"},"content":{"rendered":"<p>Antibioticaresistentie is een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid van de 21e eeuw. Naar schatting sterven wereldwijd jaarlijks 1,2 miljoen mensen aan infecties met resistente bacteri\u00ebn. In Belgi\u00eb wordt het probleem ernstig genomen, met diverse campagnes zoals &#8216;Doe niet raar, geen antibioticum bij een virus&#8217; en &#8216;Zorgen voor morgen&#8217;. De <ahuisarts speelt een cruciale rol in het terugdringen van onnodig antibioticagebruik. In dit artikel leggen we uit wanneer een huisarts wel en geen antibiotica voorschrijft.<\/p>\n<h2>Waardoor ontstaat antibioticaresistentie?<\/h2>\n<p>Antibioticaresistentie ontstaat wanneer bacteri\u00ebn mechanismen ontwikkelen om te overleven in de aanwezigheid van antibiotica. Dit gebeurt op natuurlijke wijze, maar wordt versneld door:<\/a><\/p>\n<ul>\n<li>Overmatig en onnodig gebruik van antibiotica bij mensen<\/li>\n<li>Het gebruik van antibiotica in de veeteelt (groeibevorderaars en preventief gebruik)<\/li>\n<li>Onvolledige antibioticakuren: stoppen voor de voorgeschreven duur<\/li>\n<li>Zelfmedicatie met antibiotica zonder voorschrift<\/li>\n<li>Reizen naar landen waar antibiotica zonder recept verkrijgbaar zijn<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Wanneer schrijft de huisarts geen antibiotica?<\/h2>\n<p>Een <ahuisarts schrijft geen antibiotica voor bij aandoeningen die vanzelf genezen of door een virus worden veroorzaakt. De volgende veelvoorkomende klachten hebben zelden of nooit antibiotica nodig:<\/a><\/p>\n<h3>1. Verkoudheid en griep<\/h3>\n<p>Verkoudheid en griep (influenza) worden veroorzaakt door virussen. Antibiotica werken niet tegen virussen. De behandeling bestaat uit rust, voldoende vocht, pijnstillers (<aparacetamol) en eventueel neusspray bij verstopping. Een verkoudheid duurt gemiddeld 7 tot 10 dagen.<\/p>\n<h3>2. Acute keelpijn (faryngitis)<\/h3>\n<p>De meeste keelpijn wordt veroorzaakt door virussen (90%). De huisarts gebruikt de Centor-criteria om te beoordelen of het om een bacteri\u00eble keelontsteking (streptokokken) gaat: koorts >38\u00b0C, gezwollen lymfeklieren in de hals, witte beslag op de keelamandelen en geen hoest. Bij 3 of 4 van de 4 criteria kan een sneltest (streptokokken-antigeentest) worden gedaan. Alleen bij een positieve test wordt amoxicilline voorgeschreven.<\/p>\n<h3>3. Acute bronchitis<\/h3>\n<p>Bronchitis wordt in 90% van de gevallen veroorzaakt door virussen. De typische hoest met slijm kan 2 tot 3 weken aanhouden. De huisarts schrijft alleen antibiotica voor bij verdenking op kinkhoest (pertussis), bij longontsteking of bij risicopati\u00ebnten (COPD, immuungecompromitteerd).<\/p>\n<h3>4. Sinusitis (bijholteontsteking)<\/h3>\n<p>Acute sinusitis is meestal viraal. De huisarts overweegt antibiotica pas na 10 dagen aanhoudende klachten, bij dubbele verergering (eerst beter, dan slechter) of bij ernstige symptomen zoals hoge koorts en hevige aangezichtspijn.<\/p>\n<h3>5. Acute otitis media (middenoorontsteking)<\/h3>\n<p>Bij kinderen met een acute middenoorontsteking wordt vaak een &#8216;watchful waiting&#8217;-beleid van 48 tot 72 uur gehanteerd, tenzij het kind jonger is dan 6 maanden, hoge koorts heeft of ernstig ziek is. Twee derde van de middenoorontstekingen geneest vanzelf.<\/p>\n<h3>6. Ongecompliceerde urineweginfectie<\/h3>\n<p>Bij een eenvoudige blaasontsteking bij niet-zwangere vrouwen wordt vaak een kortdurende antibioticakuur (3 dagen) voorgeschreven, maar de huisarts kan ook een &#8216;afwachtend beleid&#8217; voorstellen, met nadruk op veel drinken en eventueel een urinemonster voor kweek.<\/p>\n<h3>7. Diarree (acute gastro-enteritis)<\/h3>\n<p>De meeste diarree wordt veroorzaakt door virussen of voedselbederf. Antibiotica zijn alleen nodig bij specifieke bacteri\u00eble infecties zoals shigellose, cholera of bij een gecompromitteerde afweer. In alle andere gevallen is ORS (oral rehydration solution) de belangrijkste behandeling.<\/a><\/p>\n<h2>Wat kan de huisarts doen in plaats van antibiotica?<\/h2>\n<p>Als antibiotica niet nodig zijn, biedt de <ahuisarts andere oplossingen:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Uitleg en geruststelling<\/strong>: voorlichting over het natuurlijke verloop van de aandoening<\/li>\n<li><strong>Uitgesteld voorschrift (delayed prescription)<\/strong>: de huisarts schrijft een antibioticum voor, maar met de instructie om het pas na 3 tot 5 dagen te gebruiken als de klachten niet verbeteren<\/li>\n<li><strong>Symptomatische behandeling<\/strong>: paracetamol, NSAID&#8217;s, hoestmiddelen, neusspray, gorgelwater<\/li>\n<li><strong>Leefstijladviezen<\/strong>: rust, vocht, stoominhalatie, honing bij hoest<\/li>\n<li><strong>Sneltesten<\/strong>: CRP-capillair of streptokokkentest om zekerheid te geven<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Hoe herkent de huisarts een bacteri\u00eble infectie?<\/h2>\n<p>Enkele aanwijzingen voor een bacteri\u00eble infectie waarvoor antibiotica wel nodig zijn:<\/p>\n<ul>\n<li>Hoge koorts (>38,5\u00b0C) die langer dan 3 dagen aanhoudt<\/li>\n<li>Koude rillingen en algemeen ziek zijn<\/li>\n<li>Pus of etter (wondinfectie, longontsteking met purulent sputum)<\/li>\n<li>Lymfangitis (rode strepen op de huid vanuit een infectie)<\/li>\n<li>Abnormale hartslag of ademhaling<\/li>\n<li>CRP-waarde >100 mg\/L op sneltest<\/li>\n<li>Klinische tekenen van longontsteking, nierbekkenontsteking, meningitis<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Wat kunt u zelf doen?<\/h2>\n<ul>\n<li>Vraag uw huisarts om uitleg als u denkt antibiotica nodig te hebben<\/li>\n<li>Gebruik antibiotica altijd volgens voorschrift (dosis, duur, tijdstip)<\/li>\n<li>Stop nooit vroegtijdig met een antibioticakuur<\/li>\n<li>Deel geen antibiotica met anderen<\/li>\n<li>Was uw handen regelmatig om infecties te voorkomen<\/li>\n<li>Laat u vaccineren tegen griep en pneumokokken (bij risicogroepen)<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Veelgestelde vragen<\/h2>\n<h3>Waarom mag ik niet altijd antibiotica als ik erom vraag?<\/h3>\n<p>Omdat antibiotica alleen werken bij bacteri\u00ebn, niet bij virussen. Onnodig gebruik verhoogt de resistentie, waardoor antibiotica in de toekomst niet meer werken als u ze \u00e9cht nodig heeft.<\/p>\n<h3>Kan een verkoudheid niet overgaan in een bacteri\u00eble infectie?<\/h3>\n<p>Soms, bijvoorbeeld als een virale bronchitis overgaat in een bacteri\u00eble longontsteking. De huisarts herkent dit aan nieuwe of verergerende symptomen na een week. In dat geval zijn antibiotica wel nodig.<\/p>\n<h3>Wat is een uitgesteld voorschrift?<\/h3>\n<p>U krijgt een antibioticavoorschrift mee maar wordt geadviseerd het pas te gebruiken als de klachten na 3 tot 5 dagen niet verbeteren. Dit vermindert het antibioticagebruik met 40% zonder de veiligheid in gevaar te brengen.<\/a><\/p>\n<hr>\n<p><strong>Medische disclaimer:<\/strong> Deze informatie is uitsluitend bedoeld voor educatieve doeleinden en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een <ahuisarts voor een diagnose en behandelplan op maat.<\/p>\n<p><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Antibioticaresistentie is een van de grootste bedreigingen voor de volksgezondheid van de 21e eeuw. Naar schatting sterven wereldwijd jaarlijks 1,2 miljoen mensen aan infecties met resistente bacteri\u00ebn. In Belgi\u00eb wordt het probleem ernstig genomen, met diverse campagnes zoals &#8216;Doe niet raar, geen antibioticum bij een virus&#8217; en &#8216;Zorgen voor morgen&#8217;. De<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2357,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[372],"tags":[1225,1251,1253,156,1255,1254,1252],"class_list":["post-2356","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-huisartsen","tag-antibiotica","tag-antibioticaresistentie","tag-griep","tag-huisarts","tag-uitgesteld-voorschrift","tag-verkoudheid","tag-virusinfectie"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2356","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2356"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2356\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2357"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2356"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2356"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zivi.be\/info\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2356"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}